Boekbespreking: Frits van Oostrom – Nobel streven

Nobel Streven

Een tijdje geleden schreef ik al eens iets over een 17e-eeuwse ridder, tot op heden het best gelezen stuk van mijn blog trouwens. Het rare aan de titel van dat stuk is natuurlijk dat je de Gouden Eeuw niet direct met ridders associeert, maar eerder met begrippen als Republiek, Renaissance en VOC. Echte ridders, die waren er natuurlijk in de middeleeuwen en die periode eindigt volgens de meeste geschiedenisboeken in het jaar 1500 (of, zoals Van Dale vermeldt, in 1492, ongetwijfeld gekozen vanwege de ontdekking van het Amerikaanse continent in dat jaar).

Gelukkig verscheen nog niet zo lang geleden een mooi boek over zo’n echte, middeleeuwse ridder, te weten het door Frits van Oostrom geschreven Nobel Streven – Het onwaarschijnlijke maar waargebeurde verhaal van ridder Jan van Brederode. Waar het bij adellijke figuren als Schelte van Aysma en Jan Six makkelijker was om erachter te wie ze zijn geweest en hoe hun levenswandel is verlopen – de 17e-eeuw is immers veel beter gedocumenteerd dan de eeuwen ervoor – is dat bij ridder Jan (ca 1372 – 1415) natuurlijk veel minder het geval. Hoewel….Van Oostrom heeft bij zijn onderzoek zoveel puzzelstukjes over Jan en de illustere (ooit misschien wel beroemdste) adellijke Hollandse familie Van Brederode weten op te duiken, dat zijn biografie misschien op dit moment wel de compleetste is van alle historische figuren die de Lage Landen rijk zijn.

Het is heel knap hoe Van Oostrom met de eigenlijk toch saaie overgeleverde stukken (akten, oorkondes, decreten, rekeningen, ‘bonnetjes’ etc.) uit de 14e en 15e eeuw toch dit prachtige – hier en daar zelfs spannende – boek heeft weten te maken. Dat is voor een deel te danken aan het belangrijkste niet-saaie stuk dat overgeleverd is: een (niet helemaal voltooid) boek dat ridder Jan zelf schreef in een klooster waar hij gedurende een aantal jaren van zijn veelbewogen leven verbleef. Dat boek heet Des coninx summe en hoe langer letterkundigen zich bezighouden met het Nederlands van de middeleeuwen, hoe meer ze het erover eens zijn dat in dit boek misschien wel het mooiste Middelnederlands staat dat ooit teruggevonden is.

Om erachter te komen hoe het kan dat een van de machtigste adellijke figuren uit de Lage Landen van circa 1400 een groot deel van zijn leven maar net het hoofd boven water kon houden moet je dit boek zelf lezen. Het laat zich niet in een kort blogje even uitleggen. Maar alle teruggevonden bronnen wijzen in elk geval op een bijna niet te bevatten gevarieerde levensloop waarin Jan het ene moment oorlog moest voeren tegen de Friezen, dan op bedevaart was naar zo’n beetje de verste uithoek (Ierland) van West-Europa, vervolgens het klooster inging om uiteindelijk te sterven op het slagveld van Azincourt.

Het feit dat het hier veel meer over feiten gaat dan over middeleeuwse fictie (zeg maar: de verzonnen verhalen, ridderromans e.d.) dan in de voorgaande Oostrom-boeken Stemmen op schrift en Wereld in woorden, maakte dit voor mij wel iets taaiere kost, maar aan het einde van het boek wil je toch eigenlijk niets liever dan zelf een bezoekje brengen aan een van de beroemdste ruïnes die ons land rijk is: de Ruïne van Brederode in Santpoort. Misschien dat je er al eens bent geweest, maar als kasteelliefhebber schaam ik me bijna voor het feit dat dat voor mij niet geldt. Hmm, ik pak mijn agenda er maar eens bij!

ruinevanbrederode-300x205

De Laatste IJsschots Podcast 4 (5 mei 2018)

Aflevering 4 van De Laatste IJsschots Podcast is een feit. Vanaf heden kun je hier weer luisteren naar een fijn halfuurtje nieuwe muziek. En o ja: we hebben een gloednieuw intro, ingesproken door een professionele actrice!

De playlist:

  1. Tsar Bompa – Something to do
  2. Speedy Ortiz – Lucky 88
  3. Laura Veirs – Everybody Needs You
  4. Ryley Walker – Telluride Speed
  5. Psychotic Lumberjacks – Candyland

 

Koningsdag LP-aanwinsten

DSC02244

Klik hieronder om te luisteren naar Het Westlands Mannenkoor olv Piet Struyk met het nummer Ecce quomodo moritur Justus.

 

DSC02243

Klik hieronder om te luisteren naar Familiekoor Slutter uit Etten (G) met het nummer Jachtpartij (bewerking: Yme Visser)

 

DSC02242

Klik hieronder om te luisteren naar Fanfare Luctor et Emergo uit Renesse met het nummer Oosterscheldemars

 

DSC02241

Klik hieronder om te luisteren naar Joseph Schmidt met het nummer Ik hou van Holland

 

Straatje

Jan_Vermeer_van_Delft_025

Tijdens het hardlopen vanmorgen vroeg moest ik ineens denken aan Het Straatje van Vermeer. En dat terwijl ik door lommerrijke voorstedelijke lanen ren die in de verste verte niet doen denken aan het beroemde schilderij.

In een van die nette lommerrijke lanen zag ik echter op een stoep een gigantische berg rose-witte blaadjes van een magnoliaboom liggen (die zie ik de laatste tijd ineens overal trouwens….). Ik dacht: goh, wat val je in dit netjes aangeharkte landje toch op als je even je eigen straatje niet hebt schoongeveegd. En voor je het weet probeer je je te bedenken welke andere uitdrukkingen het Nederlands nog heeft met het woord straatje erin en eigenlijk kwam ik maar op één echt goede: iets is precies in mijn straatje. Geen idee of mensen die nog gebruiken trouwens. En ja, omdat de uitdrukkingen in mijn hoofd toch wat dun gezaaid bleken dwaalde ik af naar het beroemde Straatje van Vermeer.

Net als heel veel mensen heb ik op een bepaald moment in mijn leven een soort 17e eeuw-fetish opgelopen. Die werd destijds aangewakkerd door dit boek dat ik voor mijn studie Nederlands moest lezen en ik weet nog dat ik in die tijd in iedere oude binnenstad uren moest blijven zoeken naar het perfecte 17e-eeuwse pandje met het perfecte trapgeveltje. En de ironie wil natuurlijk: dat pandje bestaat helemaal niet. En toch kom je er soms een tegen dat in elk geval in de buurt komt. Zo ook het huis op Het Straatje. Wat je daarop ziet komt onmiskenbaar overeen met alles wat je over de 17e eeuw in je hoofd hebt, maar ook juist op subtiele punten weer niet.

Allereerst is het trapgeveltje net even anders dan de meeste trapgevels, maar als ik er langer naar kijk is dat eigenlijk niet eens wat het schilderij zo bevreemdend en betoverend maakt. Wat Het Straatje voor mij zo bijzonder maakt is eigenlijk juist het romantische van de voorstelling, het nostalgische, het imperfecte, het schots en scheve, de witte verf onderaan de gevel die nogal rommelig is aangebracht, de scheuren die je tussen de bakstenen ziet, de scheve muurankers. In het schilderij is niet de glorie en perfectie van de Gouden Eeuw vastgelegd, maar juist een vergankelijkheid waarvan Vermeer kennelijk toen al begreep dat die inherent is aan iedere willekeurige tijd waarin we leven.

’t Lijkt trouwens wel een keurig geveegd straatje, dat dan weer wel.

Bauke Bakker

Ik heb er een nieuwe held bij. Hij heet Bauke Bakker. Gisteren kwam ik al zappend langs Tijd Voor Max (mocht je deze link aanklikken: het optreden begint op 47:40) en daar sloten ze de aflevering af met een optreden van zijn band, Her Majesty. Deze Crosby Stills, Nash & Young tribute-band trekt nu al twee jaar volle zalen en begint binnenkort aan een nieuwe tournee.

Het nummer dat de band speelde, Chicago geheten, kende ik nog niet. Volgens mij staat het niet op een van de twee (bekendste) eerste albums van CSNY. Een fijnere kennismaking met dit lied had ik niet kunnen wensen. Het bleek een mooie showcase voor de drummer – BB uit de titel boven dit stuk – te zijn, waarbij hij lekker op de voorgrond op de trommels mocht slaan en ook nog de lead-zang voor zijn rekening nam. Zingende drummers zijn in de popmuziek schaars, en goed zingende drummers nog schaarser. Bauke Bakker valt in de laatstgenoemde categorie.

Ik kom zelf altijd maar op een paar zingende drummers uit: Phil Collins (misschien wel de bekendste, drumde uiteraard op zijn solo-nummers, maar ook bij Genesis), Don Henley (The Eagles) en Levon Helm (van The Band, vaak ten onrechte over het hoofd gezien, want o zo subtiel in zijn spel). Ik zie er vast nog wel een aantal over het hoofd, maar het lijkt me leuk voor Bauke als hij gewoon eens als vierde aan een illuster drietal wordt toegevoegd in een lijstje.

O ja, ik heb meteen kaartjes gekocht voor een Her Majesty-optreden in de buurt!

Bauke in actie:
Bauke Bakker